NABESCHOUWING & VOORUITBLIK
Afbeelding: NOS
Nu de kruitdampen van de felle Hongaarse verkiezingsstrijd zijn opgetrokken, is het tijd om de balans op te maken. Wat hebben deze verkiezingen, die niets minder dan historisch te noemen zijn, het land opgeleverd?
Een overwinning voor de democratie
Allereerst was er de overweldigende uitslag waarmee uitdager Péter Magyar de zittende regering onder leiding vanViktor Orbán versloeg. Met 53% van de stemmen en 71% van de zetels in het parlement heeft hij een klinkende overwinning behaald. Ook de opkomst was ongekend hoog: 80% van de stemgerechtigden maakte de gang naar de stembus. Die ook uitermate soepel verliep: er is geen sprake van verkiezingsfraude of incidenten geweest en de verliezer feliciteerde de winnaar nog voordat de definitieve uitslag vaststond. Kortom: 12 april was vooral ook een ware triomf voor de democratie.
Maar de uitslag betekent ook een verschraling van het politieke firmament. Want deze luidt ook het politieke einde in voor een breed spectrum aan gevestigde partijen. Zowel de erfgenamen van de communistische partij (DK en MSZP) als de progressief-liberale partijen (Momentum, Párbeszéd en LMP) en de conservatief-rechtse partij Jobbikverdwijnen uit het parlement.
De val van de regeringscoalitie
Het verlies van de regeringscoalitie is vele malen groter dan werd voorzien. Wat ligt daaraan ten grondslag? De neergang begon in januari 2024, vrijwel gelijktijdig met de opkomst van Péter Magyar op het politieke toneel. In retroperspectief vallen hier vijf hoofdoorzaken voor aan te wijzen:
- Het gratieschandaal: De gratieverlening door president Katalin Novák aan een betrokkene in een pedofilieschandaal leidde in februari 2024 tot haar aftreden. Ook Judit Varga — de beoogde lijsttrekker voor de Europese verkiezingen en ex-vrouw van Péter Magyar — trad naar aanleiding hiervan terug. Orbán kreeg het verwijt deze crisis niet tijdig en adequaat te hebben bezworen.
- Het verbod op de Budapest Pride: Ondanks een verbod ging de Pride op 28 juni 2025 gewoon door. De mars trok een recordaantal deelnemers, van wie velen niet zo zeer meeliepen als voorvechters van de lgbtqi+-zaak, maar uit protest tegen de regering en een beperking van de vrije meningsuiting. Voor veel jongeren en studenten was de Pride een game changer onder het motto: “De regering moet wegblijven uit onze slaapkamer.”
- Economische malaise: Sinds de coronapandemie (2020) en de Russische invasie in Oekraïne (2022) kampt Hongarije met stagnatie en hoge inflatie. Deze crisis trof Hongarije harder dan de buurlanden, wat met name op het platteland direct in de portemonnee werd gevoeld.
- Corruptie en verrijking: De extreme verrijking van enkelingen binnen de directe kring van Viktor Orbán wekte grote wrevel. Het feit dat de regering hier geen aandacht aan besteedde, bleek fataal en was wellicht de belangrijkste oorzaak voor de nederlaag.
- De campagne van Magyar: De onorthodoxe, flitsende campagne van Péter Magyar werd met enorme intensiteit en professionaliteit geleid door een generatie van veertigers die zich om hem heen heeft verzameld.
Prioriteiten en uitdagingen voor het nieuwe kabinet
President Sulyok heeft inmiddels bekendgemaakt dat hij Péter Magyar bij het parlement zal voordragen als nieuwe premier. De beëdiging zal 9 mei plaatsvinden. Péter Magyar staat voor de taak om op drie cruciale dossiers direct resultaat te boeken, want de verwachtingen van de kiezer zijn hooggespannen en zij willen met name op deze punten resultaten zien:
- Strijd tegen corruptie & fiscale hervorming: De aanpak van corruptie en de ongeoorloofde verrijking van enkelingen vormt de hoeksteen van het nieuwe beleid. Een speerpunt hierbij is de hervorming van de inkomstenbelasting; het huidige vlak-tarief van 15% zal worden vervangen door een systeem met meerdere belastingschijven. Het opsporen en bestraffen van corruptie krijgt de hoogste prioriteit en dit programma zal op zeer korte termijn worden opgestart.
- Herstel van de Europese betrekkingen: Een aanzienlijke verbetering van de relatie met Brussel is essentieel, met als hoofddoel het ontdooien van de bevroren Hongaarse EU-tegoeden. Hoewel Magyar rekenen kan op een warm onthaal binnen zijn Europese politieke familie — de groep van christendemocratische premiers — is de weg het ontdooien van de 38 miljard euro aan bevroren fondsen bezaaid met hindernissen. De Europese Commissie houdt vast aan 27 harde eisen, met een naderende deadline van 31 augustus. Dit is een bijna onmogelijke opgave, temeer omdat Magyars eigen opvattingen op bepaalde punten nogal afwijken van de Europese wensen. Er zal aan beide kanten veel diplomatieke stuurmanskunst nodig zijn om alle obstakels heen te kunnen loodsen het lijntje niet te doen breken. Wat Magyar op dit vlak zal weten te realiseren, zal zijn al of niet blijvende succes op termijn bepalen.
- Economische transitie en welvaart De geloofwaardigheid van de regering valt of staat met de uitvoering van het economische programma. De omvorming van een centraal geleide economie met talloze subsidies naar een meer marktconform en neoliberaal bestel is complex. Het succes hangt af van het tempo en de gematigdheid van de hervormingen. Wanneer dit proces te rigoureus of ongeduldig wordt aangepakt, worden veel mensen in hun portemonnee geraakt en liggen er ernstige sociale spanningen op de loer.
De komende periode zal uitwijzen in hoeverre Péter Magyar deze hooggespannen verwachtingen in de praktijk weet waar te maken.
—
Geschreven op 20 april 2026 door J.D. Gábor
